Rębków o Rębkowie pisali:  dumna wieś

...Młyn. — Jest przy Rębkowie młyn dobry na rzece Wielkiey Wilcze, ma 4 koła: dwie korzeczne, na których żyto mielą, jedno słodowe walne, a czwarte foluszowe, kędy folują sukna. Młynarz dziedziczny ma prawo na trzecią miarę od książęcia Janusza Starego, ma też ku temu młynowi 1/2 morga rolej. Staw jest dobry, jest w nim ryb dosyć; wedle powieści ludzi, wymierza się z tego młyna czasem mniej, czasem więcej na stronę pańską okrom miary młynarskiej: żyta kor. 83, pszenice kor. 2, słodu pospolitego kor. 22.....


....Leży w gruncie dobrym, ma pole trojne, włók osiadłych 40 1/4, między któremi osiadłych nro 29 1/2, pustych nro 10 3/4. Z osiadłych włók nro 29 1/2 płacą na ś. Marcin z każdej czenszu po gr 40, ....


....W r. 1791 po ogłoszeniu Ustawy 3 Maja tu i ówdzie dostrzegano agitacyję pomiędzy włościanami; król uznał za potrzebne wydać uniwersał pod d. 11 Sierpnia; zalecajac baczność na burzycieli, którzy od posłuszeństwa panom, od uiszczenia danin lud odwodzą. ...


....Mam rodzinę w powiecie garwolińskim, toteż postanawiam tam pojechać. Zegnam się więc na zawsze. Stryjek Antoni ma niewiele gruntu i nie wiedzie mu się najlepiej, ale to postępowy, oczytany i polityczni dosyć wyrobiony człowiek. Cieszy się poważaniem i ma autorytet w wiosce. Nie zgadzamy się jeszcze w wielu sprawach, ale to zrozumiałe. Tu prawo własności jest silnie zakorzenione, a i głód ziemi kształtuj poglądy. Ważne, że nie jest klerykałem. To zapewnie u nas rodzinne.Stryjkowie są gościnni i latem zazwyczaj bawi tu kilka osób, bo wieś jest bardzo ładnie położona. Rzeka tuż za zabudowaniami, kilometr do lasu, stosunkowi dobra droga prowadzi do Garwolina, a więc miejsce na letnisko idealne. Kartofli i mleka zawsze dla gości starczy....

Na fotografii stryjek Antoni to mój dziadek - siedzi wraz z żoną w otoczeniu dorosłych już dzieci


...W międzyczasie byłem na okrężnem we dworze. W Rębkowie był dość duży majątek ziemski. Niegdyś należał do niejakiego Surkowa, który otrzymał go od carskich władz za udział w zwalczaniu powstańców 1863 roku. Po wyzwoleniu Polski odebrano mu go, a w czasach późniejszych powstał tu ośrodek doświadczalny jakiejś szkoły rolniczej. Budynek zajmowany przez rządcę i administrację został przebudowany i odnowiony, natomiast czworaki, w których mieszkali fornale zatrudnieni w majątku, wyglądały jak przed kilkudziesięciu laty. Izdebki niskie, że nawet średniego wzrostu człowiek sięgał głową do pułapu. Tak małe, że mieściło się w nich tylko rozsuwane łóżko, stół, ława koło pieca i lichy sosnowy, malowany olejną farbą kredens, a zamiast podłogi było klepisko z ubitej gliny. W izbach tych często trzymano kury, a w zimie i małe prosięta, toteż zaduch panował tu niesamowity. Mieszkańcy wsi, nawet ci najubożsi, uważali za dyshonor zadawać się z "dworusami". Ja takich uprzedzeń nie miałem. My z miasta inaczej patrzyliśmy na te sprawy. Wprost przeciwnie, wzruszał mnie los tych ludzi, żyjących w warunkach sprzed pół wieku....["Wiatr w oczy" Ryszard Siudalski]


..."Świt" Koło Młodzieży w Rębkowie Koło powstało w grudniu 1915 roku z inicjatywy nauczyciela Stefana Dziubaka. Organizowało wieczorowe kursy dokształcajace oraz urządzało amatorskie przedstawienia teatralne....[]


...Noc listopadowa.. Następnego dnia posuwając się leśnymi drużkami zajeto Łaskarzew, Dąbrowę, Izdebno, Rowy, Rębków i zatrzymano się w Garwolinie. Przez szpiegów i patrole dowiedziano się,że nieprzyjaciel znajduje się w Łukowie i podjazdami swymi sięga do Seroczyna i Latowicza..


...GARWOLIN W OKRESIE OKUPACJI HITLEROWSKIEJ
ROZWÓJ ORGANIZACYJNY ZWZ/AK
W ciągu 1940 roku komórki ZWZ powstały w niektórych wioskach wchodzących później w skład Rejonu Garwolin. Dowódcami ich byli m. in.: Leszczyny - plut. Bolesław Zarzycki, ps. "Sokolik"; Głosków - sierż. Roman Ciszek, ps. "Rym"; Gracjanów - kpr. Jan Badura, ps. "Słowik"; Unin - pchor. Stefan Góra, ps. "Wilczek"; Puznów - kpr. Józef Tobiasz, ps. "Konar"; Czyszkówek - Alfred Wasilewski, ps. "Wrona";
Rębków - ppor. Julian Kasperkiewicz (zginął 14 IV 1944); Miętne - Bolesław Benicki, ps. "Bebik", od 1942 roku Bolesław Kuszpit, ps. "Bystry";
Zawady - wachm. Stanisław Jaworski, ps. "Sęk".
Jednocześnie dość szybko rosła liczba członków organizacji, l października 1941 roku Rejon liczył 8 oficerów, 7 pchor., 105 podof., 273 szereg. i 47 cywilów (kobiet i mężczyzn). Ogółem 440 osób. Tworzyli oni 11 pełnych plutonów bojowych uzbrojonych, kadry dla plutonu 12-go i 8 sekcji specjalnych, w tym l saperska.
Dysponowano następującym uzbrojeniem: 25 szt. pistoletów i 161 szt. amunicji do nich; 438 szt. kb. i 32 830 szt. amunicji, 5 rkm i 2250 szt. amunicji; 7 ckm i 10 360 szt. amunicji; 49 granatów zaczepnych, 120 granatów obronnych i 1,5 kg materiałów wybuchowych37. Na 31 wiosek wchodzących w skład Rejonu ZWZ działał w 21. Pół roku później - l II 1942 roku - organizacja działała już na terenie 30 wiosek. Liczyła 436 członków tworzących 11 pełnych plutonów bojowych uzbrojonych, kadry dla 5 plutonów i 8 sekcji specjalnych oraz dysponowała następującym sprzętem: 40 pistoletów i 220 szt. amunicji; 310 kb. i 96 100 szt. amunicji; 4 rkm i 820 szt. amunicji; 8 ckm i 2450 szt. amunicji; l kb. ppanc., 208 granatów i 2 kg materiałów wybuchowych 3S. Broń przechowywano w schronach w Zawadach, Leszczynach (pod nadzorem B. Zarzyckiego i Mariana Pliszki), Rębkowie Borkach u Piętki, w Uninie u Gorów oraz częściowo pojedynczo u członków organizacji....


...Placówka Wola Rębkowska
Początki jej sięgają przełomu lat 1939/1940, Organizatorem i dowódcą do 1941 r. był podchorąży Zbigniew Jeżewski, syn sekretarza gm. Wola Rębkowska, następnie Julian Kasperkiewicz ps, ,,Olszyna" (V 1941-VII 1943) i w końcu podoficer zawodowy l psk, wachm. Jan Gdyra ps. "Grom"2". W skład jej wchodziły wioski leżące na zachód od Garwolina: Rębków, Wola Rębkowska, Wilkowyja, Władysławów, Czyszkówek, Ewelin, Stara Huta, Huta Garwolińska, Budy Uśniackie, Stoczek, Miętne, Krystyna, Uśniaki i Górki. Dowódcami ZWZ/AK w niektórych z nich byli m.in. kpr. Bolesław Benicki ps. "Bebik" i od 1942 r. Bolesław Kuszpit ps.,,Bystry" w Miętnem, Alfred Wasilewski ps.,,Wrona" w Czyszkówku, kpr. Stefan Siudalski ps. "Wiera" (do 1941) w Rębkowie Starym i Padsadowcu, później st. strz. Julian Kasperkiewicz ps. "Olszyna" (1941-1943) w całym Rębkowie, jednocześnie dowódca placówki21. Dowódcą sekcji dywersji był kpr. Stanisław Piętka ps.,,Orzeł" z Rębkowa. W skład jej wchodzili ludzie z Rębkowa i z Woli Rębkowskiej m.in. Stanisław Półtorak ps. "Wrona", Jan Ledziński, Stanisław Kępiński, Tadeusz Zieliński, Adolf Zieliński, Henryk Miętus, Stanisław Makulec, Stanisław Mianowski s. Wojciecha i Henryk Makulski. Kolportażem prasy zajmował się Piotr Szponder ps. ,,Kwiat" z Rębkowa Borek. Szkolenie saperskie prowadził Józef Grzegrzółka, gajowy w Hucie Garwolińskiej. Szkołą Podoficerską kierował wachm. Jan Gdyra ps. "Grom". Zajęcia szkoleniowe odbywały się w domu Stanisława Półtoraka w Woli Rębkowskiej oraz w lesie w pobliżu Huty Garwolińskiej.
Na terenie placówki mieściły się kwatery komendantów Obwodu por. Żebrackiego w Czyszkówku i w Rębkowie oraz mjr. Szkuty w Rębkowie i w majątku Górki u ppor. Antoniego Sieradzkiego ps. "Sęp". W Górkach mjr "Marcin" spotykał się m.in. z inspektorem Podokręgu Wschód AK. Na terenie cegielni pchor. Romana Tomalskiego ps. "Lech" znajdował się od września 1943 r. magazyn broni. Wydobyto ją dopiero na akcję "Burza". Podobny magazyn znajdował się również w Rębkowie - początkowo kilkanaście karabinów przechowywano na poddaszu budynku w majątku Rębków......[


Strona o Rębkowie jest cytowana:

Literatura:

  1. "Wiatr w oczy" Ryszard Siudalski wydawnictwo Książka i Wiedza 1987 rok,
  2. "Garwolin - dzieje miasta i okolicy" praca zbiorowa Książka i Wiedza 1980 rok,
  3. "Armia Krajowa Obwód "Gołąb" - Garwolin" Zbigniew Gnat - Wieteska Pruszków 1997
  4. Lustracja województwa mazowieckiego 1968 rok - brak bliższych danych, materiały tylko jako odbitki
  5. "Historia Ruchy Ludowego w powiecie garwolińskim 1864-1949" Tadeusz Piesio Warszawa 2001

ostatnie poprawki 05.10.2006  SJS 2003 © powrót do strony głównej