Rębków - mosty i drogi -kultura materialna /i nie tylko/ wsi od dnia 10.04.2006

Mosty

Tak naprawdę to powinno być mosty i mostki ponieważ  Rębków powstał w nietypowym dla większości wsi miejscu - w dolince małego strumienia w pewnej, trudnej ze względu na zmiany koryta rzeki do określenia odległości od Wilgi, rzeki Wilgi zwanej dawniej Wilką lub Wielką Wilczą. Przed wiekami gdy Rębków składał się ze wsi położonej po obu stronach strumienia, droga idąca od krzyża w dół dolinki na wysokości tam gdzie dziś jest remiza rozdwajała się i szła na długości ponad 500 metrów po dwóch stronach strumienia a to oznacza, że na tym strumyczku, co nawet nie ma nazwy, musiałyby być przynajmniej dwa mostki. Jeden z nich musiał być naprzeciw remizy /tam gdzie dziś jest mostek betonowy/  a drugi mostek, jak wynika z układu wsi na podstawie mapy z 1836 roku musiał być przed budynkiem czworaków /stoją do dziś/ czyli na wysokości domu Kurowskich lub Jankowskich. Z całą pewnością ta druga droga po której dziś nie ma nawet śladu nie dochodziła do krzyża przy dzisiejszym sklepie Wielgoszów. Droga ta omijała pola folwarku.
  najstarsza mapa RębkowaTo chyba jest najstarsza mapa Rębkowa - czyli musiała powstać przynajmniej 50 do 100 lat wcześniej niz druga. Jest na tej mapie: tartak, droga  w połowie wsi idąca w kierunku drugiego młyna do miejsca nazwanego Pogorzel, jest przed młynem zalew którego nie ma na mapie z 1836 roku. Jest mostek na drodze do Garwolina i prawie brak jest krzyży. 


Ta mapa poniżej pochodzi z około 1836 rokuRębków 1836 rok



















Na zdjęciu wykonanym przez Marka Barankiewicza widać jak droga idąca, przez Rębków Stary, od strony szkoły skręca w prawo i prawdopodobnie tam właśnie dawniej droga sie rozdwajała. Widok Rębkowa
Czy na takim małym strumyczku musiałyby być rzeczywiście mostki?
Tak ponieważ ten strumyczek dziś jest mały i znika w upalne lata już na wysokości domu Kurowskich /czyli dobre 600 metrów przed rzeką/ lecz jeszcze 100 lat temu strumień ten miał większą wydajność i dopływał do rzeki a ponieważ nawet dziś gdy jest zdecydowanie mniejszy nikt nie odważy się przejechać furmanką przez  niego nawet na kołach ogumionych więc dawniej gdy używano wozów z kołami żelaznymi próba przejazdu przez strumień musiała się źle skończyć.
Trzeci mostek musiał być na drodze od krzyża do folwarku czyli  w tym miejscu gdzie jest dziś mostek  betonowy przy budynku mleczarni.
A gdzie były mosty?
Mapa która jest na stronie jako pierwsza  jest jak do tej pory najstarszą znaną mapą Rębkowa. Są na niej naznaczone dwa młyny. Ten po prawej usytuowany nad zalewem to młyn postawiony w 1614 roku przez Matysa Krupę. Drugi młyn widoczny na odnodze rzeki lecz bez zalewu spiętrzającego wodę jest albo pozostałością młyna opisywanego  w lustracjach z roku 1565 i 1617 albo postawionym na nowo młynem po odsunięciu się rzeki od wsi co mogło nastąpić w XVII wieku lub XVIII.
Zamiast odpowiedzieć na pytanie gdzie były mosty piszę o młynach?
Tak, ponieważ we młynie bardzo często nad stawidłami był most i tak na pewno było we młynie na zalewem a jak widać na mapie do tego drugiego młyna też można było się dostać tylko przez most a dokładnie to przez dwa mosty ponieważ wyraźnie na mapie zabudowania młyna są umieszczone po stronie Rębkowa.
Dlaczego nie ma drogi do tego młyna od drogi idącej w kierunku Stoczka zwanego wtedy  Pogorzel mimo, że są tam zabudowania? Nie wiem, lecz  jest zaznaczona droga od młyna przez dwie odnogi rzeki  w kierunku drogi na Wilkowyję. Czy jest możliwe że tam był przynajmniej jeden bród a nie most? Wątpliwe ponieważ to miejsce jest zbyt blisko młyna a więc poziom wody musiał być wysoki i o przejechaniu rzeki bez mostu raczej nie ma co marzyć Natomiast drugi przejazd przez odnogę Wilgi przy młynie tym nad zalewem był możliwy, poza czasem spływów wiosennych przez bród chociaż blisko tego miejsca w sto lat później jest zaznaczony most. Pale po tym moście były widoczne jeszcze w latach pięćdziesiątych ubiegłego wieku.

Początek dwudziestego wieku

Rębków 1910 rokOkoło 1910 roku. Na przestrzeni 100 lat czyli między początkiem dziewiętnastego wieku układ Rębkowa zmienił się diametralnie. Przez Rębków Stary idzie  tylko jedna droga, pojawiły sie nowe zasiedlenie określane na mapie Rębków Nowy /Podbiel i Podsadowiec/  i Borki oraz po drugiej stronie rzeki Zwierowka /nazwa pochodzi od generała Zwierowa a nie od żwiru/ . Po takiej zmianie na strumyczku potrzebne były już tylko dwa mostki - przy remizie czyli przy Siudalskich ?Andrzejach, potomków Pawła/ i na drodze do folwarku który wtedy dworem nazywano. Zniknął młyn pod Borkami /Pogorzel, Pogorzil/ - ten na odnodze rzeki - ale droga do tego młyna nad zalewem idzie tak samo. Zmienia się układ drogi od młyna do odnogi rzeki i tam wyraźnie jest zaznaczony most, to musi być ten most po którym ślady były widoczne jeszcze 50 lat temu.
Pojawia się nowa droga w kierunku Górek przez dzisiejszą  Michałówkę i most na nie istniejącym dziś zakolu rzeki. Ten most był drewniany na palach i te pale były widoczne na odciętej części rzeki jeszcze 30 lat temu.
Na końcu Borek jest zaznaczony przejazd przez rzekę ale był to najprawdopodobniej bród.



Rębków 1932 rokOkoło 1928-1932 roku.  Po pierwszej Wojnie znów zaszły zmiany w układzie dróg. Nie ma już mostu na drodze do Górek i nie ma samej drogi. Istnieje nadal przejazd przez młyn lecz droga jest zaznaczona za stawidłami /bród/ i dalej w kierunku mostu na odnodze.
Pojawia się natomiast szeroka, prosta droga do nowego mostu na Wildze. Mostu postawionego na betonowo kamiennym filarze za pomocą kesonu!
Istnieje też przejazd przez rzekę na końcu Borek.
 Nie wspomniałem nic o kładkach, tych najmniej trwałych "przeprawach" przez rzekę więc chociaż jedno zdjęcie im poświęcę.

na moście w Rębkowie

Drogi

 W Rębkowie przy okazji pogłębiania rowów a czasami przy sadzeniu drzewek można natrafić na miejsca wybrukowane. Znajdują się one około 40-70 cm pod dzisiejszą warstwą gruntu - czy to pozostałości dawnych dróg?
Raczej wątpliwe ponieważ droga idąca przez Rębków jeszcze w latach dwudziestych ubiegłego wieku była nieutwardzona trudno więc podejrzewać, że drogi w Rębkowie wcześniej były brukowane a później z nich zrezygnowano.
Co mogą oznaczać te zapomniane bruki?
Sądzę, że trzeba brać pod uwagę przynajmniej dwie możliwości:
- wybrukowanie przed starymi domami lub w sieniach
- wybrukowane miejsca pochówków czyli groby
Czy to możliwe? 
cdn nastąpi jak będę miał czas i naniosę na mapę miejsca  gdzie na takie wybrukowania natrafiono

© SJS 2006
 Powrót do strony głównej